Praca własna i pomoce Montessori

Praca własna Montessori, którą z angielskiego nazywamy work-time, to czas, kiedy dzieci uczą się w sposób zindywidualizowany wykorzystując pomoce Montessori. Jest to „serce” edukacji i filozofii Montessori, jako że jest to czas kiedy, zdobywanie wiedzy i radość poznania przenikają się z życiem codziennym nadając rangę wszystkim umiejętnościom zdobywanym przez dziecko oraz wskazując, że każda nasza aktywność kryje w sobie ważne pytania o sposób funkcjonowania świata, na które ludzie powinni szukać odpowiedzi. Rola nauczyciela polega na podążaniu za zainteresowaniami i aktualnymi potrzebami dziecka, obserwacji jego zachowania i jeśli to potrzebne podpowiadaniu odpowiedniej pomocy do pracy. Nauczyciele dbają, aby dzieci mogły uczyć się z pasją, pracować długo i mądrze z materiałami, a w ciągu całego roku poznać wszystkie odpowiednie dla ich etapu rozwojowego pomoce. Prezentują oni także prawidłowe użycie pomocy i pokazują, jaka wiedza się w nich kryje. Pomoce Montessori, zwane materiałem rozwojowym są pogrupowane w pięć działów:

• praktyczne czynności dnia codziennego – gdzie dzieci znajdą zestawy do przelewania, przesypywania, zapinania, nawlekania, przesiewania, przekładania, tarcie, cięcia i szycia – dział ten pozwala na rozmaite sposoby rozwijać dziecku sprawność rączek i palców, czyli motorykę małą, koordynację wzrokowo-ruchową, planowanie motoryczne. W dziale tym mieści się także przygotowywanie posiłków, pranie, sprzątanie, prasowanie i czyszczenie butów, stąd stwarza ono ogromne pole do rozwijania samodzielności, która jest bardzo istotnym aspektem pedagogiki Montessori
• sensoryka to zestaw pomocy, które wyobrażają takie pojęcia jak wielkość, ciężar, długość, temperatura, kształt, smak, zapach, odcień, faktura, dźwięk. Dzieci dzięki nim uczą się polisensorycznie mnóstwa nowych słów i określeń nie tylko w języku polskim, ale także po angielsku. Dodatkowo materiał z działu sensoryki wyobraża harmonię i porządek wszechświata oraz cykl istnienia polegający na przechodzeniu ze stanu dekonstrukcji i chaosu do ładu i porządku poprzez układanie elementów zestawu wg narastającej cechy i wzajemnym dopasowaniu do siebie pomocy stanowiących odrębne układy.
• kultura to dział obejmujący bardzo szeroki obszar geografii, botaniki, zoologii, historii i kulturoznawstwa na miarę kilkulatków. Dzięki specjalnie przygotowanym dla dzieci mapom i globusom każdy mały Montessorianin potrafi nazwać i umiejscowić na Ziemi kontynenty, zna kontur Polski, oceany, planety Układu Słonecznego, nazwy form ukształtowania terenu. Specjalne drewniane puzzle pozwalają na wiele sposobów ćwiczyć znajomość budowy roślin i nazw części ciała zwierząt: najmłodsze dzieci układają drewniane elementy w ramkach, starsze je odrysowują, tworząc własne obrazki, a kto osiągnie umiejętność rozpoznawania liter dodaje do swoich dzieł etykiety z nazwami. W ten sposób te same pomoce dostarczają odpowiedniego wyzwania dla dzieci w różnym wieku i pozwalają starszym stawać się przewodnikami i nauczycielami młodszych.
• edukacja matematyczna w Montessori to cały system pomocy, który pozwala poznawać wielozmysłowo liczby jako zmaterializowane abstrakcje i operować dużymi liczbami już kilkulatkom. Złoty materiał to specjalne zestawy perełek, które namacalnie wyrażają jedności, dziesiątki, setki i tysiące, które dzieci poznają obrazowo układając tzw. Bank. Specjalnie przygotowane tablice pozwalają nie tylko dodawać i odejmować, ale także mnożyć i dzielić już kilkulatkom. Przedszkolaki doświadczają figur geometrycznych na wiele różnych sposobów, poznają ich nazwy i właściwości. Oprócz pracy z liczeniem w matematyce niezwykle ważne jest logiczne myślenie i dostrzeganie wzorców, co kształcimy u naszych wychowanków proponując im liczne prace z odtwarzaniem sekwencji, wzorów i sortowaniem. Dzieci w ten sposób tworzą mocne matematyczne podstawy w swoich umysłach, wyposażając je w namacalne wyobrażenia operacji na liczbach, co jest doskonałą bazą do dalszej nauki w szkole.

Matematyka to nie tylko liczby, ale także nauka logicznego myślenia przez ćwiczenia kategoryzowania, rytmicznego powielania układu elementów i stosowania znaków logicznych. W tym zakresie klasyczny repertuar materiałów Montessori w naszym przedszkolu wzbogacamy o specjalne pomoce do tzw. kodowania, których dzieci używają zgodnie z zasadami pracy Montessori. Dzieci mogą pracować ze specjalnymi kolorowymi kubeczkami i matami, które umożliwiają im wykonywanie wielu atrakcyjnych ćwiczeń, np. odtwarzanie sekwencji i wzorów, planowanie drogi do celu, sortowanie.

• edukacja językowa to dział, w którym znajdują się pomoce do nauki czytania i pisania oraz do poznawania języka angielskiego. Zawiera kilka typów alfabetu, które pozwalają poznawać litery już najmłodszym dzieciom. Alfabet szorstki i rowkowy polisensorycznie oswajają dzieci z kształtem liter, a alfabet ruchomy pozwala tworzyć słowa. Do tego dzieci pracują ze specjalnymi zestawami książeczek, które uczą czytać słowa i zdania na kilku etapach trudności. Tablice kredowe służą już najmłodszym do ćwiczeń grafomotorycznych na dużym formacie, a specjalna liniatura w zeszytach ułatwia naukę pisania bardziej zaawansowanym. W edukacji językowej bardzo łatwo jest pomieścić dwujęzyczność i przez stosowanie materiałów uczyć czytania globalnego, a potem pisania zarówno po polsku jak i po angielsku.